VIDEO INTERACTIEBEGELEIDING

Video Interactie Begeleiding (VIB) is een methode die in het buitenland reeds met succes werd aangewend om probleemgedrag (of als probleem ervaren gedrag) op een gesystematiseerde wijze in kaart te brengen ten einde een gerichte interventie in teamverband af te spreken. VIB laat ook toe om organisatieprocessen op een geobjectiveerde wijze te bestuderen. Organisaties in de gezondheidszorg zijn gevoelig voor institutionalisering en hospitalisatie waarbij  routine gestuurde processen een geïndividualiseerde zorg belemmeren.

Inzoomen op 'complex gedrag'
Het gedrag van dementerenden dient vanuit verschillende invalshoeken benaderd te worden: degeneratieve neurologische processen, psychologische copingmechanismen,  sociale omgevingsinvloeden, persoonlijkheidskenmerken, ...   Uit psychogeriatrisch onderzoek blijkt het veelvuldig voorkomen van B.P.S.D. gedrag (behavorial and psychological symptoms of dementia): dwalen, roepen, claimen, agressie, depressieve uitingen, hallucinaties, .... Gedragsuitingen doen zich atypisch voor,  zonder vast patroon of direct zichtbare aanleiding - althans dit lijkt zo op het eerste zicht. Gedrag wordt doorgaans geactiveerd door sociale omgevingsinvloeden: te grote sociale dichtheid (drukte, lawaai, ...), niet begrepen zorghandelingen die worden geweerd, ....  

Deze elementen zullen echter niet direct opgemerkt worden in de dagelijkse uitvoering van verzorgings- en begeleidingsactiviteiten (zij gaan verloren).  Om die reden is het zeer zinvol om dit gedrag in kaart te brengen met een video-opname die achteraf in teamverband kan bestudeerd worden om zodoende de communicatie en omgang met de kwetsbare doelgroep te optimaliseren. 

Op deze wijze wordt het gedrag meer helder gesteld. Vanzelfsprekend worden de nodige deontologische codes gerespecteerd en worden de video-opnames uiterst schroomvol gemaakt. We formuleren enkele basisprincipes:
1. VIB richt zich op geslaagde communicatie. VIB is niet gericht op wat fout gaat, maar op wat van nature nog goed verloopt. Ieder contact heeft momenten van geslaagde communicatie in zich. Deze momenten vormen het uitgangspunt voor verdere begeleiding. Doel is deze momenten te verlengen of te vermeerderen.
2. VIB gaat er van uit, dat de dementerende tot ver in het dementeringsproces positieve initiatieven tot contact neemt. Juist door de video opnames te bekijken kan men zich bewust worden van deze (soms zeer zwakke) initiatieven.
3. Iedere zorgverlener beschikt over natuurlijke capaciteiten om een geslaagde communicatie tot stand te brengen. In de praktijk wordt dit vaak ondergesneeuwd door gevoelens van machteloosheid, boosheid, ongeduld en onzekerheid. Door middel van VIB worden de zorgverleners zich weer bewust van de reeds aanwezige goede communicatie elementen in hun gedrag. Hierdoor vergroot het zelfvertrouwen en zijn ze in staat om deze elementen te vermeerderen.
4. Kenmerkend voor de methode is het gebruik van het medium 'video' als gedragsmicroscoop. Door een begeleidingstraject uit te zetten waarbij systematisch naar concrete beelden gekeken wordt, wordt het te bereiken doel voor de zorgverlener duidelijk haalbaar.
Personeelsleden moeten gemotiveerd worden om bestaande routines te doorbreken. V.I.B. is een zeer interessante methodiek om dergelijke organisatieblindheid te doorbreken. Personeelsleden kunnen immers 'terugblikken' op hun eigen handelen: bij het bekijken van de gemaakte videofragmenten vallen de routineprocessen sterk op, wordt het duidelijk hoe groot de impact is van omgevingsvloeden: drukte, geluidsoverlast, over en weer lopen, bewoners te dicht op mekaar, ...

Observaties via videofragmenten zijn veel leerrijker dan participerende observatietechnieken. V.I.B. is een relatief arbeidsintensieve methodiek: opnames moeten gemaakt worden, achteraf moet een selectie gemaakt worden van alle fragmenten om dienstbaar te kunnen zijn voor verdere bespreking (in intervisieverband). Daartegenover staat echter het gegeven dat een schat aan informatie wordt bekomen.

 
Zorgpartner bij assistentiewoningen in Riemst en Stevoort 
  Lees meer