Samen beslissen en handelen

De contrastervaring: in de dagelijkse praktijk van veel woon- en zorgcentra/rusthuizen blijkt er nog dikwijls sprake van overbescherming en het ontnemen van verantwoordelijkheid. “ Er blijkt nog in grote mate, ongeacht de behoeften en wensen van ouderen, een zorgpakket te worden aangeboden waar de oudere zelf weinig of geen controle over heeft. Er is sprake van overcompensatie en bevoogdende zorg omdat er onnodige en ongewenste hulp wordt geboden die verder reikt dan het reëel verlies. Dit alles werkt de detoriatie in de hand. Door het principe “rust roest” worden de bewoners gehomogeniseerd op het vlak van de functionele capaciteit" (op citaat: Marcoen, 2007).

Zorg is niet een passief gebeuren dat aan iemand gebeurt, het moet een proces zijn waarbij het eigen initiatief tot uiting kan komen. Bij personen met dementie is er echter sprake van een sterk gehavende autonomie. Door de cognitieve achteruitgang is het probleemoplossend vermogen echter sterk verminderd waardoor zij minder in staat zijn adequaat om te gaan met hun achteruitgang.  In het begin van het dementieproces is er faalangst, het besef van een stille achteruitgang die dikwijls leidt tot apathie of depressief gedrag. Al te dikwijls wordt er vanuit gegaan dat de dementerende niets betekenisvol te vertellen heeft over zijn conditie. De enige rol die zij krijgen is deze van “patient” en dikwijls worden alle relaties vertaald naar deze nieuwe status.

Samenwerken veronderstelt een cultuur van overleg, van inspraak, van het aftasten van mogelijkheden. Samenwerken veronderstelt dat mensen inspraak krijgen, waarbij men zich niet verschuilt achter een veelheid van excuses: het duurt te lang, er is toch geen feedback of reactie, het maakt hem alleen meer verward, hij kan niet volgen.

Ons uitgangspunt is dat, ongeacht de ernst van dementie, de persoon met dementie de reisgids van zijn eigen leven kan blijven.  Dit kan gebeuren als hij zich omringd weet door warme reisgenoten. Omgaan met een dementerende betekent dus steeds opnieuw zoeken naar de beste benadering in deze situatie en bij deze unieke persoon.  We moeten beseffen dat het dementieproces niet te stoppen is.  De positie waarin dementie een persoon brengt maakt hem afhankelijk van anderen in alle levensopzichten. Die afhankelijkheid is een gegeven waar de naaste zorgdrager niet naast kan. Wij kunnen vaak niet anders dan plaatsvervangend beslissen. Het zijn de grenzen van zijn mogelijkheden die bepalen welke beslissingen worden genomen. Dit wil echter niet zeggen dat we totaal machteloos zijn. Het is aan de naaste zorgdragers om de voorwaarden te scheppen waaronder de dementerende, binnen de marges van zijn kunnen, optimaal kan functioneren. De zorgdragers moeten steun- en oriëntatiepunten aanbieden in een grillige en onbetrouwbare werkelijkheid die de dementerende omgeeft. Tegemoet komen aan de individuele preferenties van een dementerende resulteert in een positieve beleving en een hoger activiteitenniveau.

In het respectmodel willen wij zeer expliciet het aspect “samen” uitdrukkelijk benoemen om elke onnodige bevoogding te voorkomen. Dit aspect laat ons echter ook toe om het aspect van een 'autonomie' centraal te stellen in de zorg.

In het boek komen ondermeer ter sprake:
- De wilsverklaring bij dementie
- Begrenzen in de zorg: ingrijpen of laten betijen
- Omgaan met apathie
- De eigenheid van de persoon: niet iedereen is een gemeenschapswezen
- ...

 

 
Respect zorgkader/zorgvisie

Woon- en zorgcentrum (rusthuis) Sint-Elisabeth Hasselt -Sint Franciscus Tongeren - Eyckendael Riemst

 
Zorgpartner bij assistentiewoningen in Riemst en Stevoort 
  Lees meer